علائم بیش فعالی در کودکان را بشناسید

بیش فعالی در کودکان یک اختلال رشدی است که می‌تواند تا بزرگسالی ادامه داشته باشد. این کودکان اغلب با مشکلاتی مانند نقص توجه، بیش‌فعالی و رفتار تکانشی مواجه هستند. از همین‌رو آشنایی با اصول مراقبت و نگهداری از کودکان بیش‌ فعال برای والدین آن‌ها الزامی است.

کودکان مبتلا به بیش فعالی (ADHD) با نام کامل اختلال کم‌توجهی/بیش‌فعالی اغلب با ویژگی‌هایی مانند اعتماد‌به ‌نفس پایین، عملکرد ضعیف در مدرسه و روابط آشفته شناخته می‌شوند. این علائم گاهی با افزایش سن کاهش پیدا می‌کند، اما به‌طور کلی کودک ADHD ممکن است علی‌رغم هوش زیاد دائما با چالش‌های مختلفی روبه‌رو شود. در این وضعیت آن‌ها می‌توانند برای برطرف کردن چالش‌ها، استراتژی‌های مختلفی بیاموزند.

والدین برای نگهداری از کودکان بیش‌ فعال خود باید از نیازهای فرزندشان به شدت حمایت کنند. این کار را می‌توان با تشویق آن‌ها به دنبال کردن علایق‌شان انجام داد. همچنین باید مطمئن شوید که کودک در جامعه احساس دوست داشتن، پشتیبانی و امنیت می‌کند. 

بیش فعالی در کودکان چیست؟

اختلال کم‌توجهی/بیش‌فعالی (ADHD) با نقص توجه یک اختلال شایع در بین کودکان است. آن‌ها اغلب با فعالیت زیاد، رفتارهای تکانشی و کم‌توجهی به مسائل روزمره خود شناخته می‌شوند. اکثر کودکان بازیگوش هستند و به‌ دلیل هیجانات مختص سن خود دچار حواس‌پرتی خواهند شد. اما ای دی اچ دی در کودکان چیزی فراتر از این خصوصیات است. 

آن‌ها دائما در حال دویدن، پریدن یا جنب‌وجوش هستند و می‌توان جمله معروف «از دیوار بالا می‌رود» را به درستی برای کودکان بیش فعال به کار برد. اگر از این کودکان بخواهید برای لحظاتی بنشینند و نقاشی بکشند شما را مایوس می‌کنند. این‌طور به نظر می‌رسد بیش فعالی در کودکان باعث می‌شود آن‌ها اصلا به دیگران گوش ندهند، از دستورالعمل‌های واضح پیروی نکنند و دائما در موقعیت‌های نامناسب حرف بزنند.

بیش فعالی در کودکان از چه سنی شروع می‌شود؟

مشکل ADHD در کودکان یک اختلال عصبی رشدی است که معمولا قبل از سن 12 سالگی (اغلب با ورود آن‌ها به مدرسه) مشاهده می‌شود. با این حال برخی تحقیقات نشان می‌دهد احتمال بروز علائم بیش فعالی در کودکان ۳ ساله وجود دارد.

علائم بیش فعالی در کودکان را بشناسید

مهمترین خصوصیت کودکان بیش‌فعال کم‌توجهی و رفتارهای تکانشی است. معمولا نشانه‌های این اختلال به صورت خفیف، ضعیف و شدید دسته‌بندی می‌شوند. جالب است بدانید علائم بیش فعالی در کودکان دختر کمتر رخ می‌دهد. درواقع پسرها بیشتر مستعد بروز نشانه‌های ADHD هستند. 

شایع‌ترین علائم کودکان بیش فعال عبارت‌اند از:

• ناتوانی در توجه کافی
• عدم تمرکز درست
• پرحرفی
• مشکل در یک‌جا نشستن برای مدت مشخص
• عدم توانایی آهسته بازی کردن
• تحرک و فعالیت بیش از حد

1. رفتار متمرکز بر خود

یکی از اصلی ترین موارد علائم بیش فعالی در کودکان رفتار متمرکز کودک بر خود است. در این نوع رفتار به نظر میرسد کودک بیمار در شناخت نیاز ها و خواسته های اطرافیان خود ناتوان بوده و اغلب تمامی نیاز های خود را در نظر می گیرد. از این رو، این کودک در انتظار نوبت خود رسیدن در هنگام بازی با م سن و سال های خود مشکل داشته و فعالیت های کودکان دیگر را قطع می نماید تا خود او به انجام آن ها بپردازد. بنابراین از رفتار متمرکز بر خود کودک می توانید دو نشانه زیر را مشاهده کنید:

1. قطع کردن فعالیت،بازی ،گفتگو و کار دیگران
2. مشکل در انتظار نوبت خود

2. قطع کردن فعالیت های دیگران

همان طور که در بالا اشاره شد رفتار متمرکز بر خود کودک باعث می شود کودک در فعالیت یا گفتمان و یا بازی هایی که در آن عضو نیست به یکباره وارد شده و فعالیت دیگران را دچار اختلال نماید. از این رو، این رفتار باعث بروز اعتراض دیگران و برخورد با وی شده و نهایتا منجر به احتمال ترد شدن کودک از اجتماعات دیگر می گردد. از این رو از این نشانه نیز میتوان به عنوان یکی از علائم بیش فعالی در کودکان نام برد.

3. مشکل در انتظار نوبت آن ها

یکی دیگر از نشانه های بیش فعالی کودکان این است که کودک مبتلا به این اختلال از آنجا که در درک خواسته های اطرافیان ناتوان می باشد، بنابراین دلیلی بر خود نمی بیند که به رعایت صف و نوبت در کارهای مختلف بپردازد و این کودک در هنگام بازی با کودکان دیگر غالبا نوبت را رعایت نمی کند.

4. آشفتگی عاطفی یکی دیگر از علائم بیش فعالی کودکان

کودکان دچار اختلال بیش فعالی ممکن است در کنترل احساسات و هیجانات خود دچار مشکل بوده و برخی مواقع بی دلیل به شدت خوشحال و یا عصبانی شوند. این نوع رفتارها و عدم کنترل احساسات و هیجانات در کودکان بیش فعال بسیار بیشتر از کودکان معمولی می باشد و بروز این رفتارها مختص جا و مکان مشخصی نیست و اغلب در تمامی مکان های زندگی کودک از جمله مدرسه و منزل این رفتارهای نامناسب را در کنترل احساسات می توان از وی مشاهده نمود.

5. فیجینگ یا نا آرامی

یکی دیگر از علایم بیش فعالی در کودکان فیجینگ است. کودکان دارای این علائم اغلب نمی توانند برای مدت زیادی به آرامی بنشینند و وقتی مجبور به نشستن در صندلی هستند، امکان دارد صندلی خود را بشکنند. این کودکان سعی در بلند شدن و دویدن و تکان خوردن بیش از اندازه و بیشتر از کودکان دیگر دارند.

6. انجام بازی به صورت پر سر و صدا یکی دیگر از علائم بیش فعالی کودکان

به علت وجود پریشانی در کودکان دچار این اختلال، بسیار دشوار است که در انجام بازی های خود فعالیت ای آرام و بی سر و صدا را انجام دهند. از این رو این کودکان تمایل بسیار بیشتری بر انجام فعالیت ها و بازی ها با صدای بلند و ناهنجار دارند.

7. کارها را ناتمام رها می کنند

کودکان مبتلا به بیش فعالی ممکن است به انجام کارها و امور زیادی علاقه نشان دهند. از این رو قبل از پایان یک کار، کاری دیگر که برای آن ها جذاب می باشد را شروع می کنند و در حقیقت در به اتمام رساندن وظایف و امور خود ناتوان و کم علاقه هستند.  به عنوان مثال ، آن ها ممکن است پروژه ها، کارهای خانه یا مشق شب را شروع کنند، اما قبل از اتمام به سراغ مورد بعدی می روند که مورد توجه آن ها قرار گیرد.

8 . عدم تمرکز یکی دیگر از علائم بیش فعالی در کودکان

عدم تمرکز نیز یکی دیگر از علایم و نشانه های بیش فعالی در کودکان است . کودکان دچار اختلال عدم تمرکز حتی ممکن است در مکالمه مستقیم با شما و در حالی که اذعان می دارند کلام شما را به درستی شنیده اند، نتوانند تمرکز کافی را داشته و نتوانند جملات شما را تکرار نمایند. این کودکان اغلب در برقراری ارتباط دایم چشمی نیز دچار مشکل بوده و به راحتی نمی توانند ارتباط چشمی طولانی مدت با مخاطب خود برقرار سازند و دائم به مخاطب خود حس عدم تمرکز خود را با اعمالشان نشان می دهند. عدم توانایی کودکان دچار این اختلال باعث عدم موفقیت ایشان در انجام تکالیف و وظایف ایشان می گردد.

9. پرهیز از انجام کارهایی که به تلاش ذهنی طولانی نیاز دارند

یکی دیگر از علائم و نشانه های بیش فعالی کودکان تمایل و پرهیز آن ها از انجام امور و فعالیت های ذهنی طولانی مدت است. از این رو، این کودکان به دلیل عدم تمرکز در انجام فعالیت هایی که به تلاش ذهنی پایدار و مداوم نیازمند است ناتوان بوده و از انجام آن امور اجتناب می نمایند و بر اساس همین موضوع است که اغلب این کودکان در انجام تکالیف درسی و توجه به معلم و کلاس دارای مشکلات فراوانی می باشند. بنابراین عدم درمان کودک بیش فعال می تواند باعث افت تحصیلی و ایجاد احساس ضعف در یادگیری و اعتماد به نفس شخص گردد.

10. اشتباهات و عدم پیروی از دستورالعمل ها

کودک بیمار به دلیل عدم تمرکز در انجام امور ممکن است در اجرای دقیق یک برنامه با مشکل جدی روبرو شود. این عدم توانایی باعث بروز اشتباهاتی در انجام امور محوله به کودک می شود و در نگاه اول والدین و اطرافیان کودک این اشتباهات را ناشی از تنبلی و یا کمبود هوش در او می دانند. در صورتی که این مطلب درست نیست و وجود اختلال بیش فعالی در کودک باعث بروز اینگونه مسائل می گردد.

11. خیال پردازی یکی دیگر از علائم بیش فعالی در کودکان

بر خلاف تصور عموم ، کودکان دچار این اختلال همیشه پر سر و صدا نبوده و گاهی نیز بیش از سایر کودکان کم حرف بوده و بیشتر اوقات خود را در خیال پردازی گذر می کنند. این کودکان گویی در جایی به غیر از زمان حال در حال زندگی هستند. جایی فراتر از زندگی واقعی و در شهر رویاهای خود. از این رو اغلب این گروه کم حرف بوده و درگیری کمتری نسبت با سایر کودکان دارند. کودکان این گروه از آنجا که به خیال پردازی بیش از حد میپردازند نسبت به فضای و محیط پیرامون خود بی تفاوت بوده و آنچه دراطراف او میگذرد را نادیده می انگارند و غالبا به یک نقطه خیره میشوند.

12. مشکل در سازماندهی

از دیگر نشانه های بیش فعالی کودکان می توان از مشکل آن ها در سازماندهی امور نام برد. کودک مبتلا به بیش فعالی ممکن است در پیگیری وظایف و فعالیت ها مشکل داشته باشد. این مسئله می تواند در مدرسه مشکلاتی را ایجاد کند. زیرا اولویت بندی مشق شب، پروژه های مدرسه و سایر وظایف را برایشان دشوار می کند.

13. فراموشی یکی دیگر از نشانه های بیش فعالی در کودکان

یکی دیگر از علایم بیش فعالی در کودکان فراموشکار بودن آن ها می باشد. این کودکان ممکن است در انجام کارهای روزمره با مشکل فراموشکاری روبرو شوند. گاهی انجام تکالیف و مشق شب خود را فراموش می کنند و گاهی نیز توصیه های جدی والدین خود را در انجام امور منزل به یاد نمی آورند. ممکن است اغلب اسباب بازی ها و لوازم فعالیت های خود را در مکان دیگر جا بگذارند و از دست بدهند. این علایم در صورتی که به صورت معنی دار بیش از سایر کودکان در کودکی مشاهده شوند، می تواند یکی دیگر از نشانه های بیش فعالی در کودکان باشد .

14. علائم بیش فعالی در کودکان در محیط های مختلف ظهور پیدا میکند.

کودک مبتلا به این اختلال، علائم این بیماری را در بیش از یک محیط از خود نشان می دهد. به عنوان مثال این کودک هم در انجام کارهای منزل و هم در انجام تکالیف مدرسه دچار عدم توجه است. اگر کودکی در یک محیط خاص فقط از خود علائم بیش فعالی را بروز دهد، می تواند دلایل مختلفی همچون استرس و اضطراب ناشی از محیط باشد.